Dawid Sonnabend, ostatni kantor poznańskiej gminy żydowskiej

zamknij wstęp
do kolekcji
Dawid Sonnabend, ostatni kantor poznańskiej gminy żydowskiej
Liczba obiektów:
22
Właściciel:

Ostatnim chazanem, czyli kantorem poznańskiej gminy żydowskiej, był w latach 1921-39 Dawid Sonnabend, jednocześnie szochet, rzezak dokonujący rytualnego uboju zwierząt na potrzeby członków gminy. Sonnabend urodził się w 1883 roku w rodzinie rabinów i szochetów żyjących na Kujawach. W Poznaniu do jego obowiązków należało m.in. prowadzenie liturgii szabatowych i świątecznych nabożeństw w Synagodze Nowej oraz śpiew podczas ślubów i pogrzebów. Jak wspominają poznańscy Żydzi, Dawid Sonnabend miał piękny głos.
Pierwsza żona kantora Jochewed Dobrzyńska zmarła młodo w 1917 roku. Miał z nią dwoje dzieci. Z drugą żoną Friedą doczekał się kolejnych pięcioro. Rodzina Sonnabendów była zasymilowana z kulturą niemiecką, w domu rozmawiało się w tym języku, a starsze dzieci chodziły do niemieckich szkół, dopiero młodsze zaczęły uczęszczać do szkoły polskiej. Siedmioro dzieci kantora nazywano w domu zdrobnieniami: Izi, Nani, Adi, Rafi, Żejmi i Rosi. Ostatnim dzieckiem Dawida był urodzony w 1929 roku, dwadzieścia lat młodszy od najstarszego potomka kantora syn Naftali. W domu wszyscy otrzymali tradycyjne, religijne wychowanie, ale rodzice byli tolerancyjni wobec wyborów dzieci i np. Izi, jako dorosły człowiek postać charyzmatyczna, był współzałożycielem i liderem syjonistycznego, lewicowego harcerstwa Ha-Szomer ha-Cair, do którego należało także jego rodzeństwo.
W grudniu 1939 roku Dawid Sonnabend z żoną Friedą i czwórką dzieci zostali wywiezieni z miasta transportem wszystkich poznańskich Żydów. Najpierw przebywali w getcie warszawskim, a latem 1942 roku Dawida z żoną i trojgiem najmłodszych dzieci wywieziono do Treblinki. Wojnę przeżyło czworo dzieci Sonnabendów: Nehama i Adi, którzy wcześniej wyjechali do Palestyny, oraz Izi i Rafi, którzy w dramatycznych okolicznościach uratowali się z Holokaustu. Po wojnie Rafi dołączył do rodzeństwa w Izraelu, a Izi wyemigrował do Australii.
Ale to nie cała historia, bo Dawid Sonnabend miał jeszcze siedmioro rodzeństwa. Szmuel, używający scenicznego nazwiska Santo Sonini, był operowym tenorem, Bernard i Mojżesz – przedsiębiorcami, Israel – malarzem, Heinrich – socjologiem i pierwszym burmistrzem Aszkelonu w Izraelu, a Julius – komunistą, który wyjechał do Związku Radzieckiego i tam przepadł. Czworgu z braci Dawida udało się przed wojną ujść z Europy do Rodezji w Afryce, skąd potem rozjechali się w różne strony świata. Ich wnuki do dziś utrzymują z sobą żywy kontakt.
Prezentowany materiał zgromadziła poznańska Fundacja Tu żyli Żydzi powołana przez Andrzeja Niziołka i Hanę Lasman. Efektem projektu ma być książka i strona internetowa. Listy, fotografie i dokumenty związane z rodziną Sonnabendów cały czas są gromadzone, autorzy projektu w poszukiwaniach informacji i materiałów dotarli do Izraela, Anglii, Australii, USA, RPA i Meksyku. W 2021 roku projekt był realizowany dzięki wsparciu finansowemu miasta Poznania. Więcej informacji można znaleźć pod linkiem https://chaim-zycie.pl/kultura-i-historia/projekt-sonnabendowie

Andrzej Niziołek, Danuta Bartkowiak

Sortuj:
Wyświetlam 22 wyniki
Certyfikat Adolfa Abrahama Sonnabenda, syna kantora synagogi poznańskiej Dawida, wydany przez Charge d’Affaires Polski w Kownie, na podstawie którego, podróżując przez Moskwę i Istambuł, w marcu 1940 roku Adolf dostał się do brytyjskiej Palestyny 10.02.1940
Wyświetlam 22 wyniki
Informacje / metadane