W latach 1940-41 między wsiami Głuszyna i Krzesiny Niemcy zbudowali fabrykę samolotów – Flugzeugfabrik Focke-Wulf Posen-Kreising. Przy fabryce powstało lotnisko. 29 maja 1944 roku alianckie lotnictwo zrzuciło na teren fabryki prawie sto bomb. Precyzyjny nalot zniszczył warsztaty, hangary, samoloty i pasy startowe. Fabryka i lotnisko przestały istnieć i do końca wojny Niemcy nie byli w stanie ich odbudować. 23 lutego 1945 roku zakończyła się bitwa o Poznań, a w marcu lotnisko w Krzesinach przejęła Armia Czerwona i w prowizorycznie odbudowanych hangarach rozlokowała 836. Pułku Lotnictwa Bombowego, którego piloci latali na bombowcach szturmowych Tu-2. Stąd w połowie kwietnia 1945 roku pułkowe eskadry wystartowały do bitwy o wzgórza Seelow, zwane bramą do Berlina, pierwszego etapu ofensywy na stolicę Niemiec, a być może także do bitwy o sam Berlin. Jedna z eskadr 836. pułku nosiła nazwę Mieszczowski kołchoźnik. Została tak nazwana na cześć pracowników kołchozów z rejonu mieszczowskiego, którzy po wyzwoleniu z okupacji niemieckiej w styczniu 1942 roku zebrali przeszło 4 miliony rubli na zakup 10 bombowców Tu-2. Po latach w szkole średniej w małej (niespełna 4,5 tys. mieszkańców) stolicy tego rejonu Mieszczowsku (około 80 km od Kaługi i 250 km na południowy wschód od Moskwy) powstało muzeum pułku, którego kierownikiem jest historyk Dmitrij Zoriukow i to on udostępnił nam zdjęcia lotników eskadry i lotniska w Krzesinach z 1945 roku. Kontakt z Dmitrijem uzyskaliśmy dzięki prof. Marinie Podolskiej z Kazania, która zwróciła się do CYRYLA z prośbą o udostępnienie zdjęć zniszczonego w 1945 roku Poznania do książki o swoim nauczycielu, neurologu prof. Jakowie Popielianskim, w czasie wojny lekarzu 836. pułku. Popielianski wraz z swoim pułkiem krótko stacjonował w Poznaniu w marcu 1945 roku i wysłał stąd list do swojej narzeczonej Galiny, w którym opisał zrujnowane miasto. Profesor Podolska zgodziła się na opublikowanie tego listu, zdjęć prof. Popielianskiego i jego narzeczonej w CYRYLU. W ten sposób, dzięki życzliwości dwóch osób, Mariny Podolskiej i Dmitrija Zoriukowa, oddalonych od siebie o ponad 1100 kilometrów, na naszym portalu mogła pojawić się niewielka, ale absolutnie wyjątkowa kolekcja, za którą kryje się historia niespodziewanej, ale wspaniałej współpracy wokół pamięci ponad granicami.

W 1954 roku Armia Czerwona opuściła lotnisko w Krzesinach i przejęło je Ludowe Wojsko Polskie. Od 2008 roku jest 31. Bazą Lotnictwa Taktycznego, skąd startują F-16.

 

 Magdalena Grzelak-Grosz, Danuta Bartkowiak

 

В 1940-41 годах между деревнями Глушина и Кшесины немцы построили авиационный завод Flugzeugfabrik Focke-Wulf Posen-Kreising. Рядом с заводом образовался аэропорт. 29 мая 1941 года союзная авиация сбросила почти сто бомб на территорию завода. Точная бомбардировка разрушила мастерские, ангары, самолеты и взлетно-посадочные полосы. Завод и аэропорт перестали существовать, и до конца войны немцы не смогли их восстановить. 23 февраля 1945 года окончилась борьба за Познань, а в марте аэропорт в Кшесинах перехватила Красная армия, и во временно восстановленных ангарах разместила 836-й бомбардировочный авиационный полк, летчики которого летали на бомбардировщиках Ту-2. Оттуда в половине апреля 1945 года полковые эскадрильи летали на Зееловско-Берлинскую операцию. Это был первый этап наступления на столицу Германии, а, может быть, и битвы за Берлин.

Одна из эскадрилий 836-го полка называлась «Мещовский колхозник». Она была названа в честь работников колхоза Мещовского района Калужской области, которые после освобождения от немецкой оккупации в январе 1942 года собрали свыше 4 миллионов рублей для покупки 10 бомбардировщиков Ту-2. Спустя годы в средней школе в Мещовске, маленьком (меньше 4,5 тысяч жителей) центре этого района (около 80 километров от Калуги и в 250 километрах к юго-востоку от Москвы) был создан музей полка. Руководитель этого музея историк Дмитрий Зорюков поделился с нами фотографиями летчиков эскадрильи и аэропорта в Кшесинах 1945 года. Связь с Дмитрием мы установили благодаря доценту Марине Подольской из Казани, которая обратилась к нам с просьбой получить доступ к фотографиям разрушенной Познани 1945 года для книги о своем учителе, невропатологе профессоре Якове Попелянском. Во время войны профессор был врачом 836-го полка. Попелянский и его полк коротко квартировали в Познани в марте 1945 года, и оттуда полковой врач отправил в Москву к своей невесте Галине письмо, в котором описал разрушенный город. Марина Подольская дала согласие публиковать это письмо на нашем сайте. Таким образом, благодаря доброжелательности двух людей, Марины Подольской и Дмитрия Зорюкова, находящихся свыше 1100 километров друг от друга, на нашем веб-портале появилась небольшая, но абсолютно исключительная коллекция. За ней стоит история неожиданного, но замечательного сотрудничества, преодолевающего границы и расстояния ради для сохранения исторической памяти.

В 1954 году Красная армия покинула аэропорт в Кшесинах, и его переняло Народное войско польское. В 2008 году аэропорт стал 31-ой тактической авиационной базой, с которой сегодня поднимаются самолеты F-16.

 

Магдалена Гжелак-Грош, Данута Бартковяк

 Перевела Алиция Пилуйска

 

Zobacz lokalizację kolekcji na mapie