Teatr Nowy zaczął funkcjonować w 1923 roku w starej kamienicy na Jeżycach. Po wojnie do 1949 roku działał jako prywatne przedsiębiorstwo pod dyrekcją Zbigniewa Szczerbowskiego. Później wraz z Teatrem Polskim, a początkowo także z Teatrem Młodego Widza i Komedią Muzyczną, wszedł w skład Państwowych Teatrów Dramatycznych w Poznaniu. Kierownictwa obu teatrów rozdzielono w sezonie 1972/73. Scenę Nową objęła Izabella Cywińska, a kierownikiem literackim został Milan Kwiatkowski.

Cywińska uczyniła swój teatr żywym ośrodkiem kultury teatralnej. Zjednała sobie publiczność, konsekwentnie realizując strategię teatru zaangażowanego w swoje miejsce i czas. Odważnie podejmowała rozmaite wyzwania artystyczne. Zgromadziła spójny i stabilny zespół współpracowników, wśród których byli młodzi reżyserzy (Nyczak, Wiśniewski), scenografowie (Dębosz, Juka-Kowarski, Kula) i kompozytorzy (Satanowski) oraz zespół złożony z dojrzałych, ale i młodych aktorów (część z nich przyjechała tu za nią z teatru w Kaliszu, który prowadziła od 1970 roku). Poza spektaklami Teatr Nowy Cywińskiej proponował widzom spotkania i dyskusje z twórcami i program edukacji teatralnej dla młodzieży. Bywanie w Nowym stało się modne, teatr stał się towarzyskim i kulturalnym salonem Poznania, zaangażowanym politycznie i korespondującym z bieżącymi wydarzeniami.

Prezentowane materiały Samodzielnego Archiwum Artystycznego Teatru Nowego w Poznaniu z lat 1973-89, z okresu dyrekcji Izabelli Cywińskiej, tworzą wyodrębniony zespół w zbiorach specjalnych Biblioteki Raczyńskich. Dokumentują kolejne spektakle wystawiane na tej scenie w tym czasie. Są to zarówno dokumenty pracy – powstałe przed premierą, jak i dokumenty dzieła – powstałe po premierze: egzemplarze tekstu (reżysera, suflera, inspicjenta, aktorów, akustyka, oświetleniowca), partytury, kosztorysy przedstawień, kalendaria prób, korespondencja, projekty kostiumów, projekty i spisy rekwizytów, programy, afisze, plakaty, druki reklamowe, zdjęcia, recenzje.

Zbiory Biblioteki Raczyńskich znakomicie uzupełniają świetne zdjęcia Jacka Kulma, mistrza fotografii teatralnej, wirtuoza w ukazywaniu piękna ludzkiego ciała w scenicznym ruchu i geście. Kulm przez kilkadziesiąt lat uczestniczył w najważniejszych i najciekawszych realizacjach Teatru Polskiego, Teatru Nowego, Teatru Muzycznego, Polskiego Teatru Tańca i Baletu Conrada Drzewieckiego, dokumentując próby i premiery, aktorów na scenie i poza nią, scenografie i rekwizyty. Z tysięcy zdjęć stworzył własną historię teatru w Poznaniu. Na prezentowanych w tej kolekcji fotografiach udokumentował kilkanaście kolejnych spektakli zrealizowanych przez Izabellę Cywińską w Teatrze Nowym, a nie ujętych w archiwaliach bibliotecznych.

CYRYL zaprasza do jednego z najważniejszych salonów powojennego Poznania.

 

Danuta Balcerek, Danuta Bartkowiak